Master Musical Leadership

De master Musical Leadership is een hoofdvak in de master Muziek bedoeld voor studenten met een bachelor Docent Muziek of een bachelor Muziek. De master biedt de kennis en vaardigheden die nodig zijn om leiding te geven aan muziekprojecten in sociale en educatieve settingen. Afronding van dit masterprogramma leidt tot de internationale graad Master of Music (MMus). Speerpunten van het programma zijn: 

  • het ontwerpen en uitvoeren van sociaal-muzikale projecten en/of muziek-educatieve projecten
  • uitdiepen van de eigen artistieke signatuur met les in het muzikaal hoofdvak en keuzevakken
  • research
  • versterking van een beroepspraktijk waarin musiceren en creatief ondernemen hand in hand gaan

Inleiding

Het tweejarige programma (120 studiepunten) biedt een praktische en reflectieve leeromgeving. Muzikaal maakproces, muzikaal leiderschap en onderzoek binnen een sociaal-culturele context of muziek-educatief onderzoek binnen/buitenschools staan centraal. De student gaat als muzikaal leider aan de slag met diverse maatschappelijke doelgroepen. Startpunt zijn de fascinaties en persoonlijke interesses van de student. Van hieruit gaat de master in op actuele maatschappelijke waarden zoals participatie en inclusie. We richten ons op het creatieve proces en de middelen (zowel praktisch, theoretisch als onderzoeksmatig) die nodig zijn om als muzikaal leider een sociaal-muzikaal participatieproject op te zetten en te realiseren. Community music is een veelgebruikte Engelse term hiervoor. De projecten vormen de kapstok van waaruit andere modules worden aangeboden. Individuele coachingstrajecten en op maat toegesneden musiceervakken worden afgewisseld met werkgroepen, seminars, mastervakken en researchmodules.

Kernwaarden: participatie, verbinding, inclusie

De master gaat uit van de verbindende kracht van muziek. Muziek klinkt in ieders leven. Muziek is een voertuig voor eindeloos veel muzikaal gedrag waarbij we bewust of onbewust gezamenlijk tot beleving en betekenisgeving komen. Muziek stelt ons in staat ons te verbinden - met de wereld buiten, met anderen (een muziekfestival), met het verleden (mensen met dementie), met gebeurtenissen in een plaats of een cultuur, met je innerlijk of je emoties, en met schoonheid en esthetiek. [Boele, Bisschop E. (2014). De Muzikale Ander. Groningen: Hanze Kenniscentra, University of Applied Sciences.]
Het studieprogramma richt zich zodoende met nadruk op muzikale inclusie, op het toegankelijk maken van praktische muziekbeoefening en muzikale ervaring door en voor uiteenlopende (ook achtergestelde) groepen in de samenleving. 

Bouwstenen van muzikaal leiderschap

Met de bouwstenen van muzikaal leiderschap komen praktijk, theorie en onderzoek samen.

Praktijk
Het sociaal-muzikale of muziek-educatieve project dat de student initieert en uitvoert op basis van:

  • muzikantschap: het inbrengen van een eigen artistieke praktijk vanuit muzikale expertise en een eigen muzikale signatuur; hiermee wordt muzikaal leiderschap individueel gemarkeerd.

Theorie
De kennis en informatie die nodig is om het muzikaal leiderschap uit te voeren. Dit omvat:

  • projectmanagement: o.a. chaordisch projectmanagement, kennis van leiderschapsstijlen, business modelling
  • muziekpedagogiek: inzichten uit de pedagogiek om projecten mee vorm te geven
  • inzicht in desociaal-culturele context: de community die van invloed is op de doelen en uitkomsten van het muziekproject

Onderzoek
Ontwerpgericht onderzoek(design thinking) is het systematisch en geïntegreerd ontwikkelen van een oplossing voor een praktijkprobleem vanuit muzikaal leiderschap. Hiermee plaatsen studenten hun projecten in een bredere onderzoeksomgeving.

Programmaonderdelen

De master duurt twee jaar. De programmaonderdelen zijn gerelateerd aan de bouwstenen van muzikaal leiderschap. In elk jaar komen aan de orde:

1. ontwerpen en uitvoeren van een project
2. muzikantschap gericht op de eigen muzikale ontwikkeling en de projecten
3. theorie in:
a. werkgroepen en seminars rondom projectmanagement, muziekpedagogiek, actualiteit in het werkveld
b. intervisiebijeenkomsten rondom voortgang van de projecten en persoonlijke ontwikkeling
4. onderzoek, verbonden met de projecten;
5. keuzevakken
6. vrije keuzeruimte

Het project

Centraal in het studieprogramma staat het projectmatig werken. De student is op zoek naar projecten die een innovatieve impuls aan het werkveld kunnen geven met participatie, verbinding en inclusie als uitgangspunt.  

Een project kan een intergenerationeel ‘koor voor jong en oud’ zijn; een project waarin vluchtelingen en buurtbewoners samen muzikale verhalen componeren; een muzikaal project waarin mensen met een beperking muzikaal performen en gehoord worden; het opzetten van een inclusief projectensemble dat zich richt naar vragen, urgenties vanuit maatschappelijke contexten, variërend van ziekenhuis tot stadswijken; het realiseren van een muziekevenement met de bewoners van een zorginstelling en omwonenden.

Aan de hand van het project wordt gekeken wat nodig is om de aanwezige expertise van de student te verdiepen en te verstevigen. Deels dient daartoe een vast studieprogramma, deels komen we tegemoet aan de individuele leervragen. Voor elk project geldt: 

  • zelfstandig het project initiëren, opzetten, uitvoeren en er leiding aan geven
  • de eigen artistieke signatuur aanspreken en inzetten
  • muziekpedagogische en educatieve expertise inzetten, passend bij de aard van het project
  • in verbinding staan met de maatschappelijke context
  • structurele samenwerkingen aangaan met betrokken stakeholders
  • een projectplan ontwikkelen met een realistisch business-model

Praktische informatie

Ervaringen van studenten

Deze master daagde mij uit om te kijken naar plekken waar muziek, buiten het podium en het klaslokaal, nog meer leerzaam en helpend zou kunnen zijn. Twee jaar lang mocht ik graven, luisteren, lezen en onderzoek doen naar muziek tussen ouderen en kinderen. Nadat ik de effecten had gemeten en gezien werd het me duidelijk: alle deelnemers, jong en oud, hebben plezier in en baat bij intergenerationeel muzikaal contact. Het is dan ook mijn doel geworden om dit laagdrempeliger en vanzelfsprekender te maken in het basisschool-(kunst)curriculum.
De master leerde mij zowel literatuur- als veldonderzoek doen, om me volledig te verdiepen in een onderwerp en gaf me daarbij de ruimte om me muzikaal te verbreden. Het opende nieuwe deuren en gaf oude kennis meer fundament. Een ware toevoeging aan mijn bachelor Docent Muziek.

Noa Samson

Het speciaal onderwijs was mijn afstudeerrichting in mijn laatste jaar van de opleiding Docent Muziek. Ik leerde doceren en muziekbelevingslessen te ontwerpen voor kinderen met meervoudige beperkingen. Bij muziekbelevingslessen worden je zintuigen centraal gesteld en bij het ervaren van muziek met elkaar in verband gebracht. Ik vond het bijzonder en inspirerend om te zien wat deze muziekbelevingslessen met de kinderen deden en hoe er verbinding met anderen ontstond.

In de Master Musical Leadership kreeg ik de kans om me verder te verdiepen in dit onderwerp. Ik voerde een project uit waarbij ik muziek componeerde voor deze muziekbelevingslessen. Ik onderzocht uit welke bouwstenen muziek moet bestaan om op deze aanpak aan te sluiten. Vervolgens keek ik naar de effecten van deze muziek op de aanpak en de leerlingen. Door het opzetten en uitvoeren van dit educatieve muziekproject leerde ik ook mijn onderzoekende, leidinggevende, vormgevende en compositorische kant kennen. Totaal nieuwe, verschillende rollen waarin ik mezelf gedurende de master heb kunnen en mogen ontwikkelen.

Mijn missie voor de komende jaren is vervolgonderzoek te doen naar de geschreven composities en het effect hiervan op het zintuigelijk ervaren van muziek. Daarbij wil ik mezelf als componist uitdagen om naast het speciaal onderwijs ook te kijken of ik voor andere doelgroepen kan gaan componeren. Tot slot wil ik met mijn zelfontwikkelde multimodale toolbox onder mijn arm de bekendheid van muziekbelevingslessen verspreiden en laten zien wat de kracht is van het zintuigelijk ervaren van muziek. Deze toolbox bevat mijn eigen muziek en is speciaal voor muziekdocenten en muziektherapeuten ontwikkeld om op speelse wijze kennis te maken met muziekbelevingslessen en het ontwerpen ervan.

Iris van Doggenaar

Delen