Mozart's unfinished Mass in c minor, K. 427 (‘Great Mass'): History, Theory and Practice of its completion

Net als het beroemde Requiem is Mozarts Mis in c kl.t. (KV 427) een onvoltooid werk. Van de twee in hoofdlijnen gecomponeerde Credo-delen is de instrumentatie niet afgemaakt, en van de afgemaakte delen Sanctus en Benedictus is de hoofdpartituur verloren gegaan en moet worden gereconstrueerd uit Mozart wel bewaard gebleven blazerspartituur en secondaire bronnen. Uitvoeringen van de mis zijn alleen mogelijk in completeringen van de hand van andere auteurs.

Voor elk van beide werken zijn acht of negen completeringen voorhanden. Slechts voor het Requiem bestaat er een completering uit Mozarts eigen tijd, die van zijn assistent Franz Xaver Süßmayr, en hoewel hevig bekritiseerd vanaf de vroegste uitvoeringen, zijn er sterke aanwijzingen dat deze versie op zijn minst gedeeltelijk is gebaseerd op informatie van de componist. Daarom geldt deze versie als de standaardversie. Voor de Mis in c-klein echter is zo’n historische completering er niet. De enig beschikbare uitvoeringsversies dateren uit de twintigste en eenentwintigste eeuw. Al deze versies zijn echter op serieuze kritiek gestuit en geen ervan heeft het gebracht tot de status van standaardversie.

De onderzoeksvraag van deze dissertatie is of het mogelijk zou zijn tot een meer overtuigende completering te komen door het combineren van (a) de meest recente bevindingen van de historische musicologie, (b) historisch geïnformeerde muziektheorie (contrapunt, harmonie, analyse), (c) gedetailleerde kennis van Mozarts typische stijl van componeren en instrumenteren (d) de ervaring van enkele decennia historisch geïnformeerde uitvoeringspraktijk. In deze dissertatie hoop ik aan te tonen dat een dergelijke combinatie inderdaad tot een meer bevredigend resultaat kan leiden.

Het proefschrift bevat twee delen, ‘Part A: Text’, en ‘Part B: Music’. ‘Part A’, het tekstdeel, vat de actuele stand van het historisch onderzoek over het werk samen, behandelt de muzikale bronnen in detail (autograaf, secundaire handgeschreven bronnen en vroege edities), analyseert het werk en de verschillende delen ervan in relatie to Mozarts compositie- en instrumentatietechnieken in soortgelijke voltooide werken en werken waaraan hij mogelijk een voorbeeld heeft genomen, verkent de mogelijkheden tot completering van de incomplete delen, bespreekt de tot dusver gepubliceerde versies, en presenteert, tot slot, een nieuwe versie. De hierin gemaakte keuzen worden onderbouwd met vele voorbeelden uit Mozarts voltooide werken, inclusief de voltooide delen uit de Mis zelf, en werken van Bach en Händel (o.a.) die Mozart met groot enthousiasme bestudeerde in de periode waarin hij aan de c-klein-Mis werkte. Een slothoofdstuk vat de voornaamste bevindingen samen en reflecteert op de relatie tussen muziekwetenschap, muziektheorie, orkestratie en uitvoeringspraktijk, en tevens op de bijzondere aard van academisch onderzoek van de kunsten.

‘Part B’ is een complete partituur van de nieuw voltooide delen ‘Credo in unum Deum’, ‘Et incarnatus est’, en het nieuw gereconstrueerde Sanctus en Benedictus. Deze vier delen zullen samen met het opnieuw geredigeerde Kyrie en Gloria uitkomen in een nieuwe editie van de volledige mis, te publiceren in 2017 door Breitkopf & Härtel, Wiesbaden, Duitsland.

Clemens Kemme

Clemens Kemme is an Amsterdam-based music theorist, arranger, and musicologist, specialized in Mozart, Debussy, Ravel, and jazz. In 2006, he finished new completions of Mozart’s Mass in C minor K. 427 and Requiem for Frans Brüggen’s Orchestra of the Eighteenth Century and the Netherlands Bach Society. His version of K. 427 was recorded in 2012 by Peter Dijkstra and the Chor des Bayerischen Rundfunks.
In October 2017, he obtained his doctorate with a dissertation entitled Mozart’s Unfinished Mass in C minor, K. 427. History, Theory, and Practice of its Completion. His new edition of the Mass was published by Breitkopf & Härtel.

 

Projectinformatie

2007-2010

oktober 2017

Prof. dr. Rokus de Groot, Amsterdam, emeritus University of Amsterdam
Prof. dr. Manfred Hermann Schmid, Augsburg, emeritus Eberhard Karls Universität Tübingen, Vorsitzende Akademie für Mozart-Forschung Mozarteum Salzburg

2014 ‘The "Et incarnatus est" from Mozart’s Mass in C minor K. 427. What can be learnt from a fragment’, Mozart-Jahrbuch 2013, 65-92.

2013 [Review] ‘Scott Burnham, Mozart’s Grace’Dutch Journal for Music Theory 18/3

2009 ‘The "Domine Jesu" of Mozart’s Requiem: Theory and Practice of its Completion’Dutch
Journal for Music Theory
 14/2, 85-113.

2004 [Review, with Johannes Leertouwer] ‘Joel Lester, Bach’s Works for Solo Violin: Structure, Style, Performance’, Tijdschrift voor Muziektheorie, 9/1.

2003 ‘Eine Frage der Chemie: Musiktheorie und Aufführungspraxis in Holland’, Musiktheorie 18/4

2002 ‘Mannes Summer Institute 2002 on Schenkerian Theory and Analysis’Tijdschrift voor Muziektheorie 7/3

2000 (With Paul Scheepers) ‘Perahia in Amsterdam: Schenker aan de piano’Tijdschrift voor Muziektheorie, 5/3.

1998 ‘Pleidooi voor meer samenwerking tussen praktijk en theorie aan het conservatorium’Tijdschrift voor Muziektheorie, 3/1

1997 [Review] ‘Nicholas Cook, Analysis through Composition: Principles of the Classical Style’Tijdschrift voor Muziektheorie 2/3, november 1997.

1995/96 [With Emile Wennekes] ‘Tijdschrift voor Muziektheorie: een nieuwe impuls in de dialoog tussen disciplines’, Muziek & Wetenschap 5

Conservatorium van Amsterdam

* Analyse BA 1 and 2
* Harmonie BA 1 and 2
* Arrangeren BA 3 and 4
* Keuzevak Debussy, Ravel, Stravinsky, BA 3 and 4 and MA
* Keuzevak Debussy, Ravel, Stravinsky, MA
* Keuzevak Mozart’s Concertos, BA 3, 4

Delen